Odwiedza nas 4 os.

Wydarzenia Liturgiczne Roku
INFORMACJE OGÓLNE

1

Wraz z początkiem Adwentu, w niedzielę 27 listopada, w Kościele w Polsce rozpoczął się nowy rok liturgiczny i duszpasterski. Na ten rok Komisja Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski przygotowała Program Duszpasterski Kościoła katolickiego w Polsce pod hasłem „Idźcie i głoście”. To ostatnia, czwarta część programu na lata 2013-2017. Wypracowana wizja prowadziła przez doświadczenie wiary, nawrócenia oraz chrztu ku postawie apostolstwa. Stąd tegoroczny program zwraca uwagę przede wszystkim na wezwanie do ewangelizacji.


„W ostatnim, czwartym roku Programu duszpasterskiego chcemy podjąć tematykę skutków i owoców naszego zjednoczenia z Chrystusem w chwili chrztu świętego” – podkreśla abp Stanisław Gądecki, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski we wstępie do publikacji „Idźcie i głoście” zawierającej program duszpasterskim na rok 2016/2017. Wyjaśnia, że „każdy ochrzczony jest powołany przez Boga do zaangażowania się na rzecz głoszenia światu Ewangelii”. Zachęca do włączenia się w tę misję nie tylko dorosłych, ale również dzieci i młodzież, których entuzjazm i zaangażowanie są, jak pisze, potrzebne w Kościele.

W kontekście kończącego się Nadzwyczajnego Jubileuszu Miłosierdzia, Przewodniczący Episkopatu podkreśla, że okazją do jego kontynuowania będzie w Polsce Rok Świętego Brata Alberta. Został on ustanowiony przez Konferencję Episkopatu Polski z okazji 100-lecia śmierci tego świętego i potrwa od 25 grudnia 2016 roku do 25 grudnia 2017 roku. „W kontekście tematu roku „Idźcie i głoście” przykład świętego Brata Alberta stanie się okazją do uwiarygodnienia czynami miłosierdzia tego, co będziemy głosić” – pisze abp Gądecki. Przypomina też, że w roku 2017 czeka nas również 100. rocznica objawień fatimskich, w których Matka Boża wzywała do nawrócenia, pokuty i modlitwy różańcowej oraz nabożeństw wynagradzających w pierwsze soboty miesiąca.

Abp Stanisław Gądecki do 2016 roku był przewodniczącym Komisji Duszpasterstwa Konferencji Episkopatu Polski, która przygotowała Program Duszpasterski Kościoła katolickiego w Polsce na lata 2013-2017. Również obecny przewodniczący tej Komisji abp Wiktor Skworc zachęca do tego, by „wszyscy, którzy uświadamiają sobie, że są ochrzczeni, że przyjęli dar Ducha Świętego, poczuli się misjonarzami”.

Abp Skworc wyjaśnia, że bycie chrześcijaninem oznacza uczestniczenie w misji Chrystusa.  „Mamy iść i głosić, mamy świadczyć o Jezusie Chrystusie. I niech każdy z nas przejmie się tą rolą” – mówi. Podkreśla, że na każdym etapie naszego życia i naszej aktywności zawodowej czy rodzinnej mamy być „Chrystusowi, mamy o Nim dać świadectwo”.

 


ŚWIĘTA KOŚCIELNE W POLSCE


Wśród licznych świąt kościelnych można wyróżnić święta nakazane, czyli dni w które wierni zobowiązani są od uczestnictwa we mszy świętej oraz do powstrzymywania się od prac niekoniecznych. Lista świąt nakazanych regulowana jest przez Kodeks prawa kanonicznego. Obowiązek uczestnictwa we Mszy św. zostaje wypełniony przez udział w niej w jakimkolwiek obrządku katolickim. Uczestniczyć można w dniu święta lub wieczorem dnia poprzedzającego, czyli w wigilię święta (kan. 1248 KPK).

Święta nakazane w Kościele Katolickim w 2016 r.

1 stycznia  (niedziela)
Świętej Bożej Rodzicielki
6 stycznia  (piątek)
Trzech Króli (Objawienie Pańskie)
16 kwietnia  (niedziela)
Wielkanoc
28 maja  (niedziela)
Wniebowstąpienie
15 czerwca  (czwartek)
Boże Ciało
15 sierpnia  (wtorek)
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
1 listopada  (środa)
Wszystkich Świętych
25 grudnia  (poniedziałek)
Boże Narodzenie (pierwszy dzień)

Pozostałe ważne święta w Kościele Katolickim w 2017 r.

Oprócz wymienionych powyżej świąt nakazanych są w Kościele Katolickim w Polsce obchodzone są również inne święta o głębokiej tradycji. W święta te wierni nie są zobowiązani do uczestnictwa we mszy świętej oraz powstrzymywania się od prac niekoniecznych, jednak polscy biskupi zachęcają do udziału w liturgii również w te dni.

2 lutego  (czwartek)
Ofiarowanie Pańskie (Matki Boskiej Gromnicznej)
19 marca  (niedziela)
Uroczystość św. Józefa
17 kwietnia  (pon.)
Poniedziałek Wielkanocny
5 czerwca  (pon.)
Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła
29 czerwca  (czwartek)
Uroczystość św. Piotra i Pawła
8 grudnia  (piątek)
Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
26 grudnia  (wtorek)
Boże Narodzenie (drugi dzień)

Główne okresy Roku Liturgicznego

Pierwszym i najstarszym dniem świątecznym w Kościele jest niedziela. „Zgodnie z tradycją apostolską, która rozpoczęła się w dniu zmartwychwstania Chrystusa, Kościół celebruje misterium paschalne każdego ósmego dnia, który słusznie nazywany jest dniem Pańskim albo niedzielą. W tym bowiem dniu wierni powinni się gromadzić, aby słuchając Bożego słowa i uczestnicząc w Eucharystii, wspominać mękę, zmartwychwstanie i uwielbienie Pana Jezusa oraz składać dziękczynienie Bogu, który „przez powstanie z martwych Jezusa Chrystusa na nowo zrodził ich do żywej nadziei” (1P 1,3). Niedziela jest zatem pierwotnym dniem świątecznym…” (KL 106). Z niedzieli wyrósł, wywodzi się cały rok liturgiczny. Niedziela nadal pozostała jego „podstawą i rdzeniem”. Rok liturgiczny, inaczej zwany również rokiem kościelnym, posiada dwa cykle świąteczne: związane z Bożym Narodzeniem i Wielkanocą.

Cykl Paschalny — Wielkanocny

Najstarszą i początkowo jedyną uroczystością doroczną w Kościele była Wielkanoc, Paschalne Misterium Chrystusa. Korzeniami swymi sięga ona Paschy Starego Testamentu. Była ona dla narodu izraelskiego pamiątką wyzwolenia z niewoli egipskiej, wielkiego dzieła zbawczego, dokonanego przez Boga. Treścią chrześcijańskiej Paschy, po polsku zwanej Wielkanocą, jest nowe, o wiele większe wyzwolenie, którego dokonał Chrystus dla całej ludzkości przez swoją śmierć i zmartwychwstanie. „Chrystus bowiem został złożony w ofierze jako nasza Pascha” — pisze św. Paweł do chrześcijan w Koryncie (1 Kor 5,7). Ilekroć wspólnota wiernych wspomina w czasie Eucharystycznej Ofiary Mszy św. śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa, tylekroć obchodzi Paschę. Czyni to przede wszystkim w pierwszym dniu każdego tygodnia, który jest „dniem Pańskim. „Każdego tygodnia Kościół obchodzi pamiątkę zmartwychwstania Pańskiego w dniu, który nazwał Pańskim, a raz do roku zmartwychwstanie razem z Jego błogosławioną męką czci w największą uroczystość Paschy.” (KL 102). Święte Triduum Paschalne, tzn. Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielka Sobota, stanowi centrum i szczyt roku liturgicznego. A każda niedziela jest pewnego rodzaju małą Wielkanocą.

Z wielkanocną uroczystością śmierci i zmartwychwstania Jezusa związane jest wspomnienie Jego wniebowstąpienia i zesłania Ducha Świętego. Stąd też bardzo wcześnie obchodzono uroczystość Wniebowstąpienia i Zesłania Ducha Świętego jako uroczystości należące do Paschy. Od Niedzieli Wielkanocnej aż do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego włącznie, tzn. okres 50 dni, Kościół święci w radości i weselu jako jeden uroczysty dzień, owszem jako„wielką niedzielę”. Ten święty czas 50 dni paschalnych kończy się uroczystością Zielonych Świąt (stąd jej nazwa Pięćdziesiątnicy). Do Wielkanocy Kościół przygotowuje się w Wielkim Poście, rozpoczynającym się 6 tygodni przed Wielkanocą. Ma on podwójny charakter: „Przez przypomnienie chrztu lub też przygotowanie do niego oraz przez pokutę ma on usposabiać wiernych, gorliwiej oddających się słuchaniu słowa Bożego i modlitwie, do obchodzenia paschalnego misterium” (KL 109). Cykl wielkanocny trwa zatem od Środy Popielcowej aż do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego. Sama Wielkanoc nie ma stałego dnia. Według zwyczaju Kościoła zachodniego przypada ona na niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca.

Cykl Bożonarodzeniowy

Obok Wielkanocy Kościół obchodzi Boże Narodzenie jako drugą wielką uroczystość, pamiątkę wcielenia Jezusa, który narodził s z Maryi Panny. Oddajemy Mu cześć jako prawdziwemu człowiekowi i Synowi Bożemu. Boże Narodzenie poprzedzone jest okresem Adwentu, a uroczystość Objawienia Pańskiego (Epifania) kończy ten drugi cykl roku liturgicznego — cykl bożonarodzeniowy. Adwent i Epifania rozszerzają i pogłębiają tajemnicę wcielenia i narodzenia Jezusa. Pierwotnie „adwent” i „epifania” oznaczały nadejście króla, władcy, jego uroczysty wjazd, przybycie do jakiegoś miasta, zapowiadały radość i szczęście. W okresie Bożego Narodzenia obchodzimy przyjście Chrystusa Pana w ubóstwie i słabości, tzn. tajemnicę Jego ludzkiego narodzenia. Adwent natomiast, podobnie jak epifania, zapowiada i przypomina nam, że Jezus Chrystus przyjdzie na świat powtórnie, ale tym razem w mocy i chwale. Na to Jego przyjście oczekujemy pełni nadziei.

Oba wyżej omówione cykle świąteczne z przypadającymi pomiędzy nimi niedzielami w ciągu roku, tzw. niedzielami zielonymi, składają się na rok liturgiczny, rok kościelny. Właściwą jego treścią, jak zresztą całej historii świata, jest sam Chrystus: zmartwychwstały Pan, który w swoim Kościele i razem z nim idzie poprzez tysiąclecia. Celem roku kościelnego, wszystkich uroczystości i świąt liturgicznych jest między innymi lepsze poznanie Chrystusa, głębsze zrozumienie prawdy o Jego zmartwychwstaniu i mocy Jego miłości, gruntowniejsze przygotowanie się na Jego przyjście przy końcu świata.

Okres Zwykły

Po co nam okres zwykły?

2Na to pytanie nie jest aż tak łatwo odpowiedzieć, jak mogłoby się to wydawać. Przecież to tak samo, jakby zapytać; po co nam wakacje, po co nam urlop…

Właśnie. Okres Zwykły to swego rodzaju chwila odpoczynku dla Kościoła. Ładna mi chwila… jest to najdłuższy okres liturgiczny, trwający między 33 a 34 niedziel. Podzielony jest na dwie części. Pierwsza: krótsza (ok. 8-9 niedziel) trwa od niedzieli Chrztu Pańskiegodo Środy Popielcowej zaś druga: od Niedzieli Zesłania Ducha Świętego do I Niedzieli Adwentu. W czasie Okresu Zwykłego obowiązuje zielony kolor szat liturgicznych, symbolizujący nadzieję, odrodzenie i młodość.

ggg2Rodzi się zatem wątpliwość; po co nam Okres Zwykły? Przecież tyle jest świąt i wspomnień, które należałoby zawrzeć w roku kościelnym. I właśnie. Tu kryje się tajemnica Okresu Zwykłego – jest on tak słabo poznany przez nas. A przecież w czasie tego okresu w liturgii wspominamy tylu świętych, obchodzimy święta i uroczystości Maryjne (MB Śnieżnej, Wniebowzięcie NMP). Jest to czas, kiedy głębiej poznajemy życie Jezusa, jego działalność; głównie poprzez Liturgię Słowa. Tylko wówczas, gdy dobrze ją zrozumiemy i odbierzemy, będziemy mogli Go naśladować tak, jak On tego chce.

3Okres Zwykły oddziela niejako dwa najważniejsze obchody Kościoła: Narodzenie Chrystusa oraz Paschę (Zmartwychwstanie Pańskie). I właśnie czas ten, także przez swoja długość, uczy nas pewnej tęsknoty za ważnymi uroczystościami. Wakacje, bo z tymi najczęściej kojarzy nam się Okres Zwykły, to piękny czas, który można i warto poświęcić na częstszą modlitwę, kontemplację czy lekturę Pisma Świętego; nie tylko w murach kościoła, ale właśnie w otoczeniu przyrody; na urlopie, wakacjach, rekolekcjach. To okres, którego nie można zmarnować sądząc, iż odpoczywamy od Boga! Przecież On – sam Bóg od nas nie odpoczywa. Czyż nie czuwa nad nami na górskich szlakach, w falach morza i w czasie podróży? Właśnie w takich sytuacjach możemy dać piękne i żywe świadectwo wiary, które polega na spełnianiu Jego woli i okazywaniu przynależności do Jego Kościoła w każdym miejscu i w każdym czasie. Okres Zwykły w ciągu roku to swego rodzaju „szkoła samodzielności praktyk religijnych”. W czasie wakacyjnych wyjazdów; przebywając wśród innych ludzi i w innym otoczeniu możemy; my – ministranci, sprawdzić naszą odwagę i męstwo w wyznawaniu wiary. Nie prześpijmy Okresu Zwykłego.

W Okresie Zwykłym obchodzi się
m. in. następujące święta i uroczystości

  • 25 stycznia – święto Nawrócenia św. Pawła, Apostoła
  • 2 lutego – święto Ofiarowania Pańskiego
  • 14 lutego – święto świętych Cyryla, mnicha, i Metodego, biskupa, patronów Europy
  • 22 lutego – święto Katedry św. Piotra, Apostoła

4

  • Poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego – święto Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła
  • Niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego – uroczystość Najświętszej Trójcy
  • Czwartek po uroczystości Najświętszej Trójcy – uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa
  • Piątek po drugiej niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego – uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • 24 czerwca – uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela
  • 29 czerwca – uroczystość świętych Apostołów Piotra i Pawła

ggg4

  • 3 lipca – święto św. Tomasza, Apostoła
  • 11 lipca – święto św. Benedykta, opata, patrona Europy
  • 23 lipca – święto św. Brygidy, zakonnicy, patronki Europy
  • 25 lipca – święto św. Jakuba, Apostoła
  • 6 sierpnia – święto Przemienienia Pańskiego
  • 9 sierpnia – święto św. Teresy Benedykty od Krzyża, dziewicy i męczennicy, patronki Europy
  • 10 sierpnia – święto św. Wawrzyńca, diakona i męczennika
  • 15 sierpnia – uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
  • 24 sierpnia – święto św. Bartłomieja, Apostoła
  • 26 sierpnia – uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej
  • 8 września – święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
  • 14 września – święto Podwyższenia Krzyża Świętego
  • 18 września – święto św. Stanisława Kostki, zakonnika, patrona Polski
  • 21 września – święto św. Mateusza, Apostoła i Ewangelisty
  • 29 września – święto świętych Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała
  • 18 października – święto św. Łukasza, Ewangelisty
  • 28 października – święto świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza

5

  • Ostatnia niedziela października – uroczystość rocznicy poświęcenia własnego kościoła
  • 1 listopada – uroczystość Wszystkich Świętych
  • 2 listopada – wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych
  • 9 listopada – święto rocznicy poświęcenia Bazyliki Laterańskiej
  • 30 listopada – święto św. Andrzeja, Apostoła

 

Liturgiczne kolory ornatów

Inne kolory ornatów

Słownik terminów liturgicznych

Akolita

Akolita jest ustanowiony po to, aby usługiwał przy ołtarzu oraz pomagał kapłanowi i diakonowi. Przede wszystkim ma przygotowywać ołtarz i naczynia liturgiczne oraz w razie potrzeby rozdawać wiernym Eucharystię, której jest szafarzem nadzwyczajnym.

Akolitki

Tak często nazywane są świece, które dwóch ministrantów niesie obok Krzyża podczas procesyjnego wejścia na początku Mszy świętej. Świece te używane są później podczas czytania Ewangelii a także podczas Liturgii Eucharystycznej.

Alba

Pierwotnie oznaczała u Rzymian białą szatę spodnią. W zastosowaniu kościelnym oznaczała białą szatę przeznaczoną dla duchowieństwa przy pewnych obrzędach. Uprzednio alba była zarezerwowana dla prezbiterów, diakonów i subdiakonów w czasie sprawowania Eucharystii, po Vat. II albę mogą używać także ministranci, lektorzy, akolici.

Biorąc pod uwagę symbolikę białej szaty, przypominającą chrzest i czystość duszy, a także fakt, że nosimy ją podczas sprawowania najświętszych tajemnic, należy dbać o to, aby alba była zawsze „białą szatą”, a nie biało-czarną od brudu lub pomięta.

Ambona

Czyli kazalnica ściśle jest związana z ołtarzem. Ambona zawsze była miejscem głoszenia słowa Bożego. W ciągu wieków przybierała ona różne kształty. Często odznaczała się wysokim artyzmem. Ustawiano ją na podwyższeniu, aby całe zgromadzenie dobrze mogło widzieć i słyszeć lektora czytającego Pismo św. i kaznodzieję głoszącego naukę Bożą. Dlatego w większych kościołach ambonę ustawiano blisko wiernych, często w środku kościoła.

Ampułki

Podczas przygotowywania darów ministranci podają kapłanowi na patenie chleb, oraz wodę i wino, które znajdują się w naczyniach nazywanych ampułkami.

Cingulum

 Wyrażenie łac. = pasek. Gruby sznur z frędzlami na obu końcach, którym przepasuje się albę, gdy jest za szeroka lub za długa. Dawniej szeroki pas zdobiony haftem.  Pasek symbolizuje wstrzemięźliwość i panowanie nad pożądliwościami cielesnymi. Jest także znakiem pracy w służbie Bożej, posłuszeństwa.

Dalmatyka

Szata liturgiczna noszona w czasie liturgii przez diakonów. Diakon zakłada dalmatykę na albę i stułę. Pierwotnie dalmatyka była strojem świeckim, przyjmuje się że pochodzi ona z Dalmacji, stąd też jej nazwa. Dalmatyka jest znakiem urzędu, zaszczytu diakona usługującego Chrystusowi Eucharystycznemu.

Ewangeliarz

Księgę, która zawierała wyjątki z Ewangelii odczytywane podczas liturgii, nazywano poczynając od XIII wieku Ewangelistarzem. Jednak termin ten nie upowszechnił się, częściej stosowano nazwę Ewangeliarz.

Homilia

Przemawianie podczas zgromadzenia, kazanie

Kapa

Kapłan używa kapy w czasie szczególnie uroczystej liturgii i podczas udzielania sakramentów świętych poza Mszą świętą.

Kielich i patena

To naczynia, których używa kapłan podczas sprawowania Eucharystii. Są one powszechnie znane, któż, bowiem ich nie widział. Kielich służy do przygotowania wody i wina, które podczas konsekracji stają się Krwią Chrystusa, na patenie natomiast znajduje się chleb, który stanie się Ciałem Pańskim. Najczęściej mówiąc „patena” mamy na myśli naczynie, które ministranci trzymają podczas udzielania Komunii św., warto zatem wiedzieć, że pateną nazywamy przede wszystkim to naczynie, na którym znajduje się Ciało Chrystusa.

Komża

Komża jest skróconą albą o szerokich rękawach. Najpierw używano jej w chórze, czyli podczas wspólnego odmawiania modlitw kanonicznych, a od XIV wieku także do tych wszystkich funkcji liturgicznych, dla których alba nie była wyraźnie przepisana. Symbolika komży jest taka sama, co alby, a więc oznacza czystość duszy.

Konfesjonał

Kapłan zawsze słuchał spowiedzi świętej w pozycji siedzącej. Siedzenie kapłana najlepiej odpowiadało sprawowaniu sakramentu pokuty w imieniu Chrystusa. Krzesło dla spowiednika ustawiano w tym celu w pobliżu ołtarza, jako miejscu najodpowiedniejszym dla tej świętej czynności liturgicznej. Po Soborze Trydenckim, czyli pod koniec XI wieku, między kapłanem, a penitentem pojawiła się krata przytwierdzona do krzesła. W okresie baroku zaczęto budować stałe konfesjonały trójdzielne, ustawiane w miejscach bardziej dyskretnych. Przy budowie nowych kościołów pojawia się tendencja do urządzania osobnych rozmównic dla swobodnej spowiedzi indywidualnej.

Sam widok konfesjonału kojarzy się każdemu z wyznawaniem grzechów i z rozgrzeszeniem. Konfesjonał to przede wszystkim znak miłosierdzia Bożego i przebaczenia. Jest znakiem obecności Chrystusa, który jest głównym Szafarzem sakramentu pokuty. Ustawianie zaś niegdyś konfesjonału w pobliżu ołtarza, podkreślało związek sakramentu pokuty z Eucharystią. Sakrament pokuty świętej zmierza i prowadzi do Eucharystii.

Korporał

Ten kawałek płótna w kształcie prostokąta, rozkładany jest na ołtarzu. Na nim dopiero stawia się kielich oraz patenę z Hostią podczas liturgii eucharystycznej.

Kustodia

W każdym tabernakulum oprócz cyborium z małymi hostiami znajduje się również naczynie nazywane kustodią. Służy ono do przechowywania dużej hostii, która przeznaczona jest do publicznych adoracji.

Lavabo

Jest to zarówno nazwa czynności, jaką wykonuje kapłan, jak i nazwa przedmiotów służących do wykonania tej czynności. Czynność lavabo polega na obmyciu przez kapłana rąk po przygotowaniu darów podczas celebracji Eucharystii. Ministranci podchodzą do kapłana polewając jego dłonie wodą, podczas gdy kapłan mówi cicho: Obmyj mnie Panie z mojej winy i oczyść mnie z grzechu mojego. Samo słowo lavabo znaczy właśnie „obmyj”.

Lekcjonarz

Jak sama nazwa wskazuje używany jest podczas Mszy św. Zwiera czytania biblijne, psalmy responsoryjne, aklamacje przed czytaniem Ewangelii i Ewangelie.

Melchizedek

Być może spotkacie się także właśnie z tym pojęciem. Jest ono mało znane ministrantom a bywa używane przez księży. Melchizedek jest to specjalny, wyjmowany uchwyt za pomocą którego hostię można odpowiednio umocować w kustodii lub w monstrancji.

Mitra

Mitra jest uroczystym nakryciem głowy biskupa. Składa się ona z dwóch trójkątów połączonych opaską, z dwiema wiszącymi z tyłu taśmami. W liturgii używana od XII w. w dzisiejszej formie. Wykonana z kosztownych materiałów, haftowana srebrem i złotem, wysadzana szlachetnymi kamieniami. Modlitwa odmawiana przy wkładaniu mitry nazywa ją hełmem zbawienia. Zaś symbolika średniowieczna w dwóch jej rogach dopatrywała się symbolu obu Testamentów: Starego i Nowego.

Monstrancja

Podczas uroczystych adoracji Najświętszego Sakramentu, lub na przykład podczas procesji Bożego Ciała w monstrancji kapłan ukazuje wiernym Ciało Chrystusa. Charakterystyczne dla monstrancji jest to, iż jej centrum jest oszklone. Właśnie za tym szkłem znajduje się Ciało Pańskie w postaci dużej hostii.

Mszał

Przy odprawianiu Mszy św. używa się kilku ksiąg, a mianowicie: mszału, lekcjonarza i księgi modlitw powszechnych. Mszał stanowi główną księgę zawierającą teksty stałe i zmienne Mszy św., oraz przepisy dotyczące jej sprawowania.

Turyferariusz i nawikulariusz – ministranci kadzidła

 Kadzidła można używać według uznania w każdej formie Mszy św.:

  • Podczas procesji na wejście;

  • Na początku Mszy do okadzenia ołtarza;

  • W czasie głoszenia Ewangelii i procesji, która je poprzedza;

  • Na ofiarowanie do okadzenia darów, ołtarza, kapłana i ludu;

  • Gdy kapłan ukazuje hostię i kielich po przeistoczeniu.

Ołtarz

Odnowiona liturgia przewiduje w kościele tylko jeden ołtarz, jak jeden jest Chrystus i jedna Jego Ofiara. Jest to nawiązanie do starożytnej zasady jednego ołtarza w świątyni. Ze względu na szczególne znaczenie ołtarza i jego świętość należy mu się najgłębsza cześć. Przejawem tej czci jest zwyczaj nakrywania ołtarza co najmniej jednym obrusem; ukłon celebransa wraz z asystą po przyjściu do ołtarza i przed odejściem od niego, ucałowanie go przez kapłana i diakona, okadzenie gdy liturgia ma charakter uroczysty. Do przejawów czci należy również przyozdabianie ołtarza kwiatami, świecami na artystycznie wykonanych lichtarzach. Na ołtarzu lub w jego pobliżu umieszcza się krzyż, znak Ofiary krzyżowej Chrystusa, która uobecnia się we mszy świętej.

Ornat

Jest to właściwa szata dla kapłana, odprawiającego Mszę Świętą i inne obrzędy z nią połączone. Zazwyczaj ornat ma kształt wydłużonego prostokąta o zaokrąglonych, krótszych bokach z otworem na środku do wkładania przez głowę. Kapłan zakłada ornat zawsze na albę, pod ornatem kapłan nosi stułę.

Paliusz

Gdy liturgii Eucharystycznej przewodniczy arcybiskup metropolita, wtedy do wyżej wymienionych insygniów biskupich dochodzi jeszcze paliusz. Jest to biała taśma wełniana, szeroka około siedem centymetrów. Ma ona kształt naszyjnika na dwóch dodanych końcach, z których jeden opada na piersi, a drugi na plecy. Paliusz zdobi sześć czarnych krzyżyków. Od V w. nosili go papieże, a od XIII w. arcybiskupi metropolici. Wręcza im go papież. Na Wschodzie chrześcijańskim natomiast paliusz, znacznie większych rozmiarów, już od V w. noszą wszyscy biskupi. Paliusz jest znakiem bardziej rozległej władzy duchownej arcybiskupa metropolity. Jest też napomnieniem dla niego, aby przekazanej władzy używał na wzór Chrystusa – Dobrego Pasterza.

Palka

Służy do nakrycia kielicha mszalnego. Jest to kwadratowy kawałek usztywnionego płótna.

Paschał

To duża, woskowa świeca. Jest symbolem Zmartwychwstałego Pana. Wyryty na niej krzyż oznacza Jego zbawczą śmierć na krzyżu. Pięć otworów z tkwiącymi w nich czerwonymi ziarnami kadzidła, to symbole Jego zbawczych ran, które zachował w swym zmartwychwstałym ciele. Wyryty rok bieżący i litery greckie alfa i omega oznaczają, że do Chrystusa należą czasy i wieczność. On jest początkiem i celem wszystkiego.

Pastorał

Ma swoją prehistorię. Jego prototypu można szukać w starożytności, w lasce służącej do podpierania się, bądź też do przedłużania zasięgu działania. Dlatego laskę uważano za symbol władzy. Od pastorału biskupa wcześniejszą była laska opata. Pierwszym opatem, który jej używał, był św. Kolumban (+615). Odtąd szybko się rozpowszechniała. Poza klasztorami używali jej biskupi, królowie i książęta, jako znaku władzy. Do liturgicznych insygniów biskupa pastorał zalicza się od XI wieku. Gdy chodzi o symbolikę pastorału, to jego zakrzywienie u góry oznacza troskę pasterską biskupa, którym ma odciągać wiernych od zła, jak pasterz owce, i naprowadzać do dobra. Środkowa część pastorału oznacza podporę i symbolizuje służbę ludowi oraz umacnianie jego wiary. Dolna część pastorału ostro zakończona oznacza troskę pasterza w zachęcaniu, napominaniu, a nawet w karceniu. Papież od XII w. używa pastorału prostego, zakończonego krzyżem równoramiennym.

Piuska

To mała, okrągła czapeczka, noszona przez duchownych katolickich na szczycie głowy. Zasadniczo fioletowa dla biskupów i arcybiskupów, czerwona dla kardynałów, biała dla papieża. Piuski noszą również niektóre zakony w kolorach określonych przez konstytucje zakonne; dawniej nosili również duchowni diecezjalni.

Wywodzi się ze zwyczaju tonsury. Był to znak przynależności do stanu duchownego w postaci wygolonego koła na szczycie głowy, przykrywanego właśnie piuską. Wprowadzona w VII w. jako prawo, tonsura została zniesiona po Soborze Watykańskim II przez papieża Pawła VI. Piuska pozostała, jako element stroju oficjalnego wyższych duchownych. Noszą ją oni także podczas mszy, czego nie mogą czynić inni duchowni. 

Puryfikaterz

Tym ręcznikiem oczyszcza się i osusza kielich oraz patenę na Hostie. 

Puszka

Puszka – (ciborium) była okrągłym lub czworokątnym pudełkiem, służącym do przechowywania Najświętszego Sakramentu. Od XIII wieku przybrała formę kielicha z przykrywką. Sukienkę na puszkę z komunikantami przepisał dopiero Rytuał Rzymski 

Prostracja

Prostracja, czyli padanie na twarz, względnie leżenie krzyżem 

Relikwie

Relikwie (łac. „resztki, szczątki”) to resztki ciała pozostałe po świętych, a także przedmioty ściśle z nimi związane (np. ich ubrania, listy itp.).

Rytuał

Rytuał zawiera przepisy wraz z modlitwami i obrzędami, które odnoszą się do sprawowania sakramentów świętych i sakramentaliów.

Sedilia

Czyli siedzenia dla celebransa i tych, którzy mu usługuję, znajdują się w pobliżu ołtarza i ambony.

Stuła

Stuła jest długą, szeroką wstęgą, lekko rozszerzoną na końcach, uszytą z tej samej tkaniny, co ornat. Biskup i kapłan noszę stułę zawieszoną na szyi i zwisającą swobodnie z przodu. Diakon natomiast zakłada stułę na kształt szarfy z lewego ramienia, ukośnie do prawego boku i tam ją spina. Stuła wywodzi się z insygniów urzędników państwowych, noszoną przez nich w starożytności. Była oznakę ich urzędu i godności. W liturgii stuła również symbolizuje władzę i godność urzędu kapłańskiego. Symbolizuje ona takie godność chrześcijańską, szatę godową wszystkich powołanych do nieśmiertelnego królowania z Panem Bogiem w niebie.

Sutanna

Strój duchownych; długa, sięgająca do kostek suknia z niskim, stojącym kołnierzykiem, zapinana z przodu na rząd małych guzików. Kapłani noszą sutanny czarne, biskupi fioletowe, kardynałowi purpurowe. Nadto niektórzy kapłani (kanonicy, prałaci) mają przywilej noszenia sutanny fioletowej, bądź z fioletowymi dodatkami (pas, mucet).

Tabernakulum

Puszki z konsekrowanymi komunikantami i kustodią z Hostią przechowuje się w tabernakulum. Celem tego przechowywania Eucharystii jest adorowanie Chrystusa prywatnie lub zbiorowo, a także udzielanie Komunii św. poza Mszą świętą.

Eucharystię przechowuje się w tabernakulum stałym, wykluczającym jej profanację.

Znakiem obecności Eucharystii w tabernakulum jest WIECZNA LAMPKA. Przypomina ona Chrystusa, jako światłość świata i światłość wieczną, to jest szczęście w niebie razem z Chrystusem przez całą wieczność.

Trybularz

Jest to naczynie służące do wykonywania okadzenia podczas liturgii. Trybularz wykorzystywany jest przede wszystkim podczas adoracji Najświętszego Sakramentu, podczas uroczystych Eucharystii. Inną nazwą trybularza jest kadzielnica. W trybularzu znajdują się węgielki, które kapłan posypuje kadzidłem. Rozpalenie węgielków należy do ministrantów, którzy podają kapłanowi przygotowany trybularz wraz z „łódką”, w której przechowuje się ziarna kadzidła. 

Welon

Welon używany jest przez kapłana wtedy, gdy błogosławi on wiernych Najświętszym Sakramentem obecnym w monstrancji. Welon jest nakładany na ramiona kapłana w czasie liturgii przez zakrystiana albo ministranta przed samym błogosławieństwem. Błogosławieństwo Najświętszym Sakramentem w monstrancji nazywamy błogosławieństwem sakramentalnym. Kapłan używa welonu także w procesji, podczas której niesiona jest monstrancja.

ZBAWCZA MOC WODY

Woda święcona – woda święcona jest wodą pobłogosławioną przez biskupa, księdza lub diakona przeznaczoną do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy. Swoje istnienie czerpie z wiary w moc oczyszczającą wody obecną już w Starym Testamencie oraz z faktu chrztu Chrystusa w Jordanie. Zwyczaj święcenia wody został wprowadzony przez kościół w II wieku po Chrystusie.

ggg7Obrzęd poświęcenia wody w kościele rzymskokatolickim

W kościele rzymskokatolickim obrzęd w formie uroczystej występuje w trakcie Triduum Paschalnego w trakcie Wigilii Paschalnej. W naczyniu z wodą zostaje zanurzony paschał oraz odśpiewana Litania do Wszystkich Świętych. Następnie celebrans odmawia modlitwę, trzykrotnie zanurzając paschał w naczyniu. Poza Triduum Paschalnym obrzęd ogranicza się zwykle do krótkiej modlitwy kapłana nad wodą. Kościół katolicki przyjmuje, że poprzez te obrzędy na wodę spływa błogosławieństwo nadające jej moc uświęcania.

Formuła poświęcenia wody

ggg8Wszechmogący wieczny Boże, wszystko co istnieje pochodzi od Ciebie. Pobłogosław tę wodę, którą będziemy pokropieni, jako znak nowego życia i oczyszczenia z grzechów. Ufni w Twoje miłosierdzie, błagamy Cię: odpuść nam nasze grzechy, abyśmy z czystym sercem mogli Ci służyć. A gdy choroba lub inne niebezpieczeństwa i zakusy złego ducha będą nam zagrażać, niech nas chroni Twoja opieka. Prosimy Cię o to, przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

Wykorzystanie

Woda święcona jest używana podczas sakramentu Chrztu Świętego oraz jako sakramentalia m.in. do święcenia domów, mieszkań, pojazdów, czy podczas egzorcyzmów.

Używa jej się także przy wejściu do kościoła. Po zanurzeniu czubków palców w misie z wodą święconą można uczynić znak krzyża. Obrzęd ten oznacza odpędzenie złych duchów przy wejściu do miejsca świętego. W Polsce ludzie żegnają się także przy wyjściu, co nie ma jednak uzasadnienia liturgicznego.

Do celów liturgicznych jest przechowywana w naczyniach nazywanych aspersorium.

O kryształowej wodzie

Trzej przyjaciele wybrali życie pustelnicze, ale potem zaczęli się zastanawiać, czy warto wieść taką egzystencję. Dwaj z nich postanowili ją przerwać; pierwszy zajął się godzeniem skłóconych ludzi, drugi – nawiedzaniem chorych. Trzeci postanowił nadal pędzić samotnie żywot eremity.

  • Dwaj pierwsi, bardzo szybko rozczarowawszy się doświadczeniami z czynnego życia, powrócili do przyjaciela-puggg9stelnika i opowiedzieli mu o doznanym zawodzie i rozczarowaniach. Eremita milczał chwilę, a potem nabrał wody do dzbana i namawiał przyjaciół, by przelali ją do misy, a potem w nią spojrzeli.

  • Ponieważ woda falowała, początkowo nie ujrzeli nic. Ale kiedy się uspokoiła, wyjrzały z niej ich własne twarze, w dokładnym odbiciu.

Pustelnik tak skomentował symbolikę tego wydarzenia:

Ten, co pozostaje między ludźmi, nie może, z powodu zgiełku świata, dojrzeć własnych grzechów, jeśli natomiast pozostanie na pustyni, może w końcu, dzięki poznaniu siebie samego, ujrzeć Boga.

Print Friendly and PDF
2013 - 2017 © ChrystusKrol.Esanok.pl
Realizacja na podstawie materiałów powierzonych: Obsluga-Medialna.pl

Parafia pw. Chrystusa Króla w Sanoku, 38-500 Sanok ul. Jana Pawła II 55